lên gân
Định nghĩa
- Động từ (thông tục):
- Trở nên hăng hái, phấn khích quá mức: "lên gân" chỉ hành động hoặc trạng thái một người tự tạo cho mình tinh thần hăng hái, thường là một cách cường điệu hoặc giả tạo, để đối phó với một tình huống nào đó.
- Ra vẻ, tỏ thái độ thách thức hoặc hung hăng: "lên gân" cũng có nghĩa là tỏ ra cứng rắn, dữ dội, hoặc sẵn sàng đối đầu, đôi khi không thực sự cần thiết.
Ví dụ sử dụng
Hăng hái quá mức:
- Trước giờ thi, nó cứ lên gân kêu sẽ đỗ thủ khoa. (Trước kỳ thi, nó tỏ ra rất tự tin, hăng hái một cách thái quá.)
- Đừng có lên gân sớm thế, việc còn dài. (Đừng vội phấn khích quá mức, công việc vẫn còn phía trước.)
Thái độ thách thức, hung hăng:
- Thấy đối thủ to khỏe, nó vẫn lên gân thách đấu. (Dù đối thủ mạnh hơn, nó vẫn tỏ thái độ hung hăng thách thức.)
- Mấy thằng trong xóm hay lên gân với nhau chỉ vì chuyện nhỏ. (Mấy người trong xóm thường tỏ thái độ thách thức nhau chỉ vì chuyện không đáng.)
Các cách sử dụng nâng cao
"lên gân với ai": tỏ thái độ hung hăng hoặc thách thức đối với một người cụ thể.
- Nó không dám lên gân với sếp, chỉ toàn lên gân với đồng nghiệp. (Nó không dám thách thức sếp, chỉ toàn tỏ thái độ với đồng nghiệp.)
"lên gân trong công việc": tỏ ra hăng hái, nhiệt tình một cách thái quá trong công việc.
- Đừng lên gân quá, làm việc từ từ cho chắc. (Đừng hăng hái quá mức, hãy làm việc từ tốn để đảm bảo chất lượng.)
Biến thể và từ gần giống
Gân (danh từ): bó sợi trong cơ thể, hoặc nghĩa bóng chỉ sự cố gắng, hăng hái.
- Nó có gân lắm, làm việc không biết mệt. (Nó có sức lực và tinh thần hăng hái, làm việc không biết mệt.)
Lên gân cốt: (thông tục) nhấn mạnh sự hăng hái hoặc thách thức hơn nữa.
- Thua hoài mà vẫn lên gân cốt. (Thua nhiều lần mà vẫn tỏ thái độ hung hăng.)
Từ đồng nghĩa
Lên mặt: tỏ ra kiêu ngạo, coi thường người khác.
- Nó vừa được khen đã lên mặt. (Nó vừa được khen đã tỏ ra kiêu ngạo.)
Hăng máu: (thông tục) trở nên quá phấn khích, mất bình tĩnh.
- Đừng có hăng máu mà làm bậy. (Đừng quá phấn khích mà hành động sai trái.)
Thành ngữ liên quan
- Lên gân, lên cốt: tỏ ra hăng hái, mạnh mẽ một cách giả tạo hoặc thái quá.
- Mới vào việc đã lên gân lên cốt, sau thì xìu ra. (Mới bắt đầu đã tỏ ra hăng hái quá mức, sau đó lại nản chí.)